Archive for Uitvaart

Uitvaart zelf regelen

Hieronder geef ik een overzicht van de zaken die u zelf kunt regelen.

Vaststellen dood

De dood mag door iedereen worden vastgesteld. U hoeft na een overlijden dus niet direct uw (huis)arts te waarschuwen. U belt de huisarts pas op moment dat u een verklaring van overlijden nodig heeft. Die kan alleen door een bevoegd arts worden afgegeven.

Direct doen na overlijden

Er zijn bepaalde handelingen die u het beste direct na het overlijden kunt doen:
– De ogen van de overledene sluiten.
– Doe het kunstgebit zo snel mogelijk na het overlijden in de mond van de overledene.
– Zorgen dat de mond dicht blijft door er iets omheen te binden voordat de lijkverstijving optreedt.

De laatste verzorging

U mag de overledene zelf de laatste verzorging geven, thuis opbaren en in de kist leggen.

De laatste verzorging houdt in:
– Wassen, maar liefst zo min mogelijk en zonder zeep.
– Doe de overledene een luier om.
– Haren kammen, liever niet wassen.
– Aankleden. Liever geen panty’s, plastic en metalen objecten. Een bril en schoenen zijn ook niet erg milieuvriendelijk, maar zijn niet verboden. Wat u kunt doen is de bril van de glazen ontdoen.

Zelf aangifte van overlijden doen

De wet zegt dat iedereen die ‘kennis heeft van het overlijden’ aangifte kan doen. Meestal doet de uitvaartondernemer dit. Toch vreemd. Want waarom wel zelf een geboorte aangeven en een overlijden niet?

Bij het doen van de aangifte moet u de door de arts verkregen overlijdensverklaring overleggen. Was de overledene getrouwd dan moet ook het trouwboekje mee. De ambtenaar van de Burgerlijke Stand stelt een akte van overlijden op. Deze akte is het bewijs van overlijden en geeft tevens het benodigde verlof tot begraven of cremeren.

Thuis opbaren

Thuis opbaren – wat altijd kan, ook als iemand in een ziekenhuis is overleden – moet je uiteraard willen en er moet ruimte voor zijn. Hoewel dat laatste al snel het geval is als u besluit de overledene in bed op te baren.
U bepaalt zelf wanneer de overledene wordt overgebracht naar de kist. Dat kan ook op het allerlaatste moment zijn.
Voor thuis opbaren is het niet nodig een koelelement te huren. Als u een ventilator gebruikt, het raam open zet, de kachel uit en eventueel in de zomer koelelementen uit de vriezer gebruikt kan de overledene prima een paar dagen thuis opgebaard liggen. Tenslotte hebben we pas de laatste 60 jaar de beschikking over koeling of thanatopraxie (een soort balseming).

Zonder kist of eigen fabrikaat kist

Zelf een kist in elkaar timmeren is eenvoudiger dan het lijkt. Er zijn bouwplaten voor in omloop, maar echt nodig is dat niet, want het zijn gewoon vier lange en twee korte planken. Gebruikelijke afmetingen zijn 180 tot 200 cm lang en 50 tot 55 cm breed. De wet zegt dat de kist niet gemaakt mag zijn van kunststoffen of metalen. Een uitzondering wordt gemaakt voor de kleine delen zoals handvatten, schroeven en ornamenten, omdat deze bij crematie makkelijk van de kist verwijderd kunnen worden en bij begraven de ontbinding van het lijk niet in de weg staan.

Wat ook kan: een kist zonder tussenkomst van de uitvaartondernemer kopen en zelf ophalen bij de fabriek. Of bestellen in een webwinkel voor uitvaartkisten. Kistenfabrikanten willen tegenwoordig steeds vaker leveren aan particulieren. En er zijn uitvaartwinkels waar u als particulier een kist kunt kopen, hoewel ook daar provisie op de kist gaat.

De rouwkaart

Iedereen beschikt tegenwoordig over een goede printer dus als u iemand heeft met oog voor vormgeving en tekst kunt u de rouwkaart prima zelf maken.

Een rouwbericht versturen per e-mail zal voor veel mensen té onpersoonlijk overkomen, echter: als u dit bericht met zorg maakt en niet aan iedereen uit het adresboek stuurt, dan kan ook dat tegenwoordig. Milieuvriendelijk en kostensparend.

Plaats van samenkomst op de dag van de uitvaart

Neem hiervoor een plek die van betekenis was voor de overledene en/of nabestaanden. Dat kan een café zijn, een dorpshuis, het clubhuis van de sportvereniging. Clubgenoten zullen graag mede de handen uit de mouwen steken. Een aula van een uitvaartondernemer gebruiken behoort zeker niet tot de verplichtingen.

Eigen vervoer

Het voertuig waarin de overledene wordt vervoerd hoeft geen officiële lijkauto te zijn. De wet zegt hier niets over, dus in principe kan elk vehikel gebruikt worden: de eigen auto of bus, een boot, een bus, een bakfiets, een motorfiets met zijspan.

Kist zelf dragen

Niemand zegt dat de kist door professionele dragers moet worden gedragen. Dat mogen nabestaanden zelf doen. Naast dat u de kosten uitspaart is het een bijzonder moment voor de nabestaanden om deze kleine taak als laatste hulp voor de overledene te doen.

Bijeenkomst na de uitvaart thuis

Waarom zou u de uitvaartgasten na de crematie of begrafenis niet thuis uitnodigen? Uiteraard vraagt dit enige organisatie en vooral hulp van derden. Daar tegenover staat dat mensen niet al na half uurtje worden ‘weg gekeken’ door het aulapersoneel, dat de sfeer ongedwonger zal zijn én u veel goedkoper uit bent.

Grafsteen of urn

Allereerst: neem de tijd, het heeft geen haast.
Een grafsteen of urn kunt u zo duur of goedkoop maken als u zelf wil.

– Bestelt u een steen via de uitvaartondernemer bij een steenhouwerij dan betaalt u mogelijk provisie. Sla die stap dus over en ga zelf naar een steenhouwer naar keuze.
– Een grafteken kunt u ook zelf maken of laten maken en eventueel zelf plaatsen. En grafmonumenten kunnen van diverse materialen zijn: steen, marmer, glas, hout, polyester, staal, of een combinatie van meerdere materialen, gemozaïekt of beschilderd.

Uiteraard moet u zichzelf vooraf op de hoogte stellen van de regels van de begraafplaats. Niet elk materiaal of elke vorm is op elke begraafplaats toegestaan.

Verstrooien as

Tegenwoordig mag de as op elke willekeurige plaats verstrooid worden, mits daarvoor vooraf toestemming is gevraagd aan de eigenaar van de grond, zo luidt de wet. Die toevoeging kan vrij geïnterpreteerd worden, want er zal geen haan naar kraaien als u de as thuis in de tuin van de huurwoning uitstrooit of in het bos waar de overledene altijd zo graag kwam, zonder vooraf toestemming te hebben gevraagd van de verhuurder van uw woning of de eigenaar van het bos.

Vooraf dingen vastleggen

Wilt u uw eigen uitvaart voor uw nabestaanden goedkoop houden, leg dan van tevoren bepaalde zaken vast of bespreek dit bijtijds met familieleden. Laat ze weten dat u het prettig zou vinden als ze veel zelf doen. Timmer desnoods alvast uw eigen kist, bepaal nu al dat het favoriete beeld in uw huiskamer later als grafteken moet dienen, vertel ze dat u het liefste de zonnebloemen uit eigen tuin op uw kist wilt hebben en ga zo maar door.

Laat ze weten dat (veel) zelf doen en met liefde aan uw uitvaart werken u veel meer waard is dan het inhuren van de duurste uitvaartondernemer, het kopen van een eikenhouten kist en rouwvervoer per Cadillac.

Koelen van het lichaam

Het koelen van het lichaam na overlijden hoeft zeker niet altijd met een koelelement te gebeuren. Eeuwenlang deden we tenslotte zonder. Draai de kachel uit in de ruimte waar de overledene licht en zet een raam open. In de zomer kunt er nog een ventilator bijzetten.

Koelen met graszoden

Dit is een methode die is ontwikkeld door Rudolf Steiner (1861-1926), de grondlegger van de antroposofie.

– Neem enkele graszoden, uit de eigen tuin. (Graszoden uit een tuincentrum zijn vaak te dun.)
– Leg de graszoden op een theeblad of bakblik met plastic eronder en daarna onder de kist of het bed van de overledene.
– Besproei ze tweemaal per dag voluit met water.

Gras werkt verkoelend. De koolstofassimilatie maakt dat er warmte uit de omgeving wordt onttrokken, omdat het gras warmte nodig heeft. Daardoor wordt de ruimte koeler.
De methode kan goed worden toegepast in een woonhuis. Na afloop gaan de graszoden gewoon weer terug de tuin in.